Soyut
Soyut
Almanca: abstrakt
Fransızca: abstrait
Ä°ngilizce: abstract
Ä°talyanca: astratto
Latince: abstractum (çekip çıkarılmış, sıyrılmış)
Osmanlıca: mücerret, küllî, âm, menzû, müntazâ, basit, zihnî, ma’kulât, mücerredât, ruhî, mânevî
Soyutlama ile elde edilmiş (bir kavram, bir düşünce)
Soyut kavramlar:
a. Nesnelerin niteliği gibi gerçekte kendi başına var olmayan, nesnelerin niteliği olarak var olan, ancak nesnelerden çekilip çıkarılarak tasarımlanabilen kavramlar (büyük, mavi)
b. Algılanamayan ÅŸeyleri gösteren kavramlar […]
Simge
Simge
Almanca ve Ä°ngilizce: Symbol
Fransızca: symbole
Ä°talyanca: simbolo
Yunanca: symbolon
Osmanlıca: remiz, alem, timsâl, işâret, alâmet, temsil, misâl, nişâne, rumûzât, kanunu imân
1. Belli bir insan öbeğinin uzlaşım yoluyla kendisine belli bir anlam verdiği im.
2. Birşeyi gösteren, bir anlamı, bir düşünceyi görülenebilir kılan im.
3. Görülmez bir gerçekliği canlandıran imge ya da özdeksel nesne (Örneğin güvercin barışın simgesidir.) (TDK)
Etimoloji: Yunanca […]
Saçma
Saçma
Alm., Ä°ng. :Absurd
Fr. :absurde
es. t. : abes
Mantık kurallarını bozan, tersine çeviren.
Saçma bir düşünce, öğeleri birbirini tutmayan, birbiriyle bağdaşmayan düşüncedir. Saçma bir yargı kendi içinde tutarsız olan ya da tutarsızlığı içeren bir yargıdır. Saçmayı anlamsızdan ayırmak gerekir. Çünkü saçmanın bir anlamı vardır, ama bu anlam çelişiktir, yanlıştır. Oysa anlamsız olan ne doğru ne de yanlıştır.
SaÄŸduyu
SaÄŸduyu
Alm. :Gesunder Verstand
Fr. :bon sens]
Ä°ng. :good sense, common sense
Es. t. : hasse-i selime
1- (Descartes’ta) DoÄŸru ile yanlışı birbirinden ayırma ve doÄŸru yargılama gücü. Usla eÅŸanlamlı.
2- (Günümüzde) Günlük yaşamda iyi yargılama gücü. (Verdiği yargılardan her zaman doğruluk beklenemez.)
Sağın
Sağın
Alm :exakt
Fr, Ä°ng. :exact
Lat :exigere
Es. T :sahih
Bir şeyi tam olarak yapmak, bir ölçüye göre yapmak; exactus=tıpatıp, tam tamına, yetkin; tıpa- tıp ölçülebilen]
1-Sözün anlatılmak istenene tam karşılık olması, tam uygun düşmesi niteliği (sağın anlatım).
2-Ölçünün ölçülene çok az da olsa bir ayrım bırakmaksızın, tıpatıp uyması niteliği (sağın ölçü).
Sağın Bilimler
Sağın Bilimler
Alm: exakte Wissenschaften
Fr:sciences exactes
Ä°ng:exact sciences
Es. T:ulum-i sahiha :
Denetlenebilir ölçü ve hesaplara dayanan bilimler. Bunlar. sağın önermelerle kurulan bilimlerdir.
Dar anlamda: MatematiÄŸe dayanan bilimler (mekanik, fizik).
Salt
Salt
Alm:rein
Fr:pure
Ä°ng.:pure
Lat:purus
Es. t. :sırf, saf
1-İçine, kendisine yabancı başka hiçbir şey karışmamış olan; arı.
2- Uygulamaylâ ilişkisi olmayan bilimler. (Ör. salt matematik.)
BaÅŸka bir yetiye baÄŸlı olmayan. (Ör. Descartes’ta salt anlık duyulara gereksinme göstermeyen, böylece de salt olan bilgiyi saÄŸlar.)
Salt us (Kant’ta): Deneyden bağımsız, içinde duyudan hiçbir ÅŸey bulunmayan us.
Saltık
Alm: absolut
Fr: absolu
Ä°ng:absolute
Lat:absolutus = çözük
Es. T:mutlak
1-Kendi başına var olan; hiçbir şeyle bağlı olmayan; bağımsız, koşulsuz.
2-Hiçbir şeyle sınırlanmayan.
3- BaÅŸka bir ÅŸeye ilintisi olmayan.
4- (Fizikötesi anlamda) Gerçekte olduÄŸu gibi düşüncede de hiçbir baÅŸka ÅŸeyle baÄŸlı olmayan ve varlık nedenini kendinde taşıyan ÅŸey; bunun sonucu olarak; kendi başına var olan varlık; kendinde ÅŸey. Her koÅŸuldan bağımsız olarak var […]
Simulacrum
Simulacrum
Genelde son dönem Fransız felsefesinin, daha özeldeyse Baudrillard’ın çaÄŸdaÅŸ dünyaya yönelik olarak verdiÄŸi “varolan durum çözümlemeleri”nde ya da “durum betimlemeleri”nde kilit önemi bulunan postmodern felsefe terimi.
Orijinali, gerçeği, ilkörneği olmayanı; kendisi zaten kopya olan bir şeyin kopyasını anlatan terim.
Baudrillard’ın verdiÄŸi betimlere göre, simulakrum olan bir ÅŸeyin en temel niteliÄŸi, doÄŸası gereÄŸi yan yana gelemez olduÄŸu düşünülen […]
Sezgi
Sezgi
En genel anlamıyla, gerçekliÄŸi dolaysız olarak içten ya da içeriden kavrayabilme, tanıyıp bilme yetisi. Adım adım ilerleyen gidimli düşünmenin ya da birtakım uÄŸraklardan geçerek yol alan usavurmanın tersine, bir ÅŸeyi doÄŸrudan doÄŸruya algılayıp kavrama; bilinçli bir düşünme ve yargıya yarma süreci olmaksızın doÄŸru dan, aracısız gerçekleÅŸen anlama ya da bilme; hiçbir çıkarıma dayanmaksızın, dolaysız bir […]
