Suriye
Eylül 19, 2007
Suriye, toprakları üzerinden çeÅŸitli medeniyet ve kültürlerin geçtiÄŸi ve pek çok istilaların, hadiselerin meydana geldiÄŸi, eski ve kritik bir mevkiye sahiptir. Ãœlkeye ilk yerleÅŸenler Hazret-i Nuh’un oÄŸlu Åžam’dan türeyen ve Sami dilini konuÅŸan Samilerdir. Müslümanların Suriye’ye hakim olmasına kadar bölge Amoritler, Fenikeliler, Ä°braniler, Hititler, Persler, Makedonyalı Ä°skender, Roma ve Bizans imparatorlukları idaresinde kaldı.
Peygamberimiz Hazret-i Muhammed’in tebliÄŸ ettiÄŸi Ä°slam dini bütün OrtadoÄŸu’ya yayıldığında, Suriye de Ä°slamlaÅŸtı. Hazret-i Ebu Bekir’in halifeliÄŸi devrinde, Suriye’ye gönderilen Ä°slam orduları, Hazret-i Ömer zamanında 635′te bölgeyi fethetti. Hazret-i Ömer bölgeye gelip, Suriye’yi teÅŸkilatlandırdı. Hazret-i Ömer, önce Hazret-i Muaviye’nin kardeÅŸi Hazret-i Yezid’i Åžam valisi tayin etti. Åžam, bölgenin en büyük ÅŸehirlerinden olup, ÅŸehrin adı eskiden Suriye olarak bilinirdi. Yezid’in vefatıyla Hazret-i Muaviye Åžam valisi oldu. Hazret-i Muaviye, Suriye’yi teÅŸkilatlandırıp, medenileÅŸtirdi.
662′de Emevi Hanedanı Suriye’de kurulup, Åžam ÅŸehri merkezleriydi. Emevi HalifeliÄŸinden sonra,Abbasilerin hakimiyetine geçti. Abbasi HalifeliÄŸi (662-749) devrinde Suriye, çok geliÅŸip, pek çok ilim, kültür, medeniyet ve sosyal tesisler yapıldı.
Onuncu yüzyılın sonunda, Mısır’a hakim Åžii Fatımiler, Suriye’yi iÅŸgal ettiler. On birinci yüzyılda Selçuklular, bölgeyi hakimiyetlerine aldılarsa da, 1096′da Haçlı Seferleri baÅŸladı. Haçlı Seferleri (1096-1270) esnasında Haçlı-Åžii Fatimi ittifakından Suriye çok zarar gördü. Haçlıları, Eyyubi Hanedanının kurucusu Selahaddin-i Eyyubi (1169-1193) Suriye’den uzaklaÅŸtırdı. Suriye, Selçuklu AtabekliÄŸi, Eyyubiler ve Memluklerden 1517 yılında Osmanlı hakimiyetine geçti.
On altıncı yüzyılın başından 20. asrın başına kadar Osmanlı hakimiyetinde kalan Suriye, bu zamanda geliÅŸip, en huzurlu ve müreffeh devrini yaÅŸadı. Osmanlı idari teÅŸkilatında vilayet halindeydi. 1833 yılında Osmanlıya tabi Mısır Valisi Mehmed Ali PaÅŸa sülalesine verildi. Birinci Cihan savaşı (1914-1918) sonrasına kadar Osmanlı idaresinde kalan Suriye’ye Osmanlılar, pek çok ilmi, sosyal, kültürel, tarım, sınai ve ulaşım tesisleri kazandırdılar. Bu devirde pek çok ilim adamı yetiÅŸip, medeniyete hizmet ettiler.
Birinci Dünya Savaşında müttefik ordularının yenilmesi neticesinde, Osmanlı Devletiyle imzalanan Mondros AntlaÅŸmasıyla bölge Fransızların iÅŸgaline uÄŸradı. 1920′de Fransa’nın mandasına girdi. Suriye, Fransa’nın idaresine girmesiyle Osmanlı devrindeki huzur ve müreffeh hayatın yerini, anarÅŸi ve sefalet aldı. Suriye’de Müslümanlar çoÄŸunlukta olmasına raÄŸmen, idarede Fransızlar, Ermeniler ve Nusayriler hakimdi. Åžam, Halep, Nusayri merkezi Lazkiye ve Harran bölgesindeki Dürzilerle Fransa’nın mücadelesi, Suriye’de hala devam eden anarÅŸinin kaynağıdır. Fransa, Suriye mandasına ait Hatay ve Ä°skenderun’u antlaÅŸmayla 1939′da Türkiye’ye vermek zorunda kaldı.
Ä°kinci Dünya Savaşı (1939-1945) yıllarında, 1941′de, Fransa, nüfuzu altında kalmak ÅŸartıyla Suriye’ye kısmi istiklal verdi. 1943 seçimlerinde Şükrü el-Kuwatli, Suriye’nin ilk CumhurbaÅŸkanı seçildi. Fransa harp sonrasında Suriye’den kısmi olarak çekildiyse de, geride pek çok problem bıraktı. 1945′te BirleÅŸmiÅŸ Milletlere Cumhuriyet idaresiyle katıldı. 1948′de Arab-Ä°srail savaşına katılan Suriye’de, 1949 ihtilaliyle Şükrü el-Kuwatli iktidardan uzaklaÅŸtırıldı.
Sovyetler BirliÄŸi ile yakın münasebete girince, idare Rusya’ya yanaÅŸtı. İç huzursuzluklar artıp, komÅŸularıyla münasebeti bozuldu. Sosyalist Baas Partisi kurulup, memleketteki huzursuzluktan faydalanarak, kuvvetlendi. 1958′de Mısır ile BirleÅŸik Arap Cumhuriyeti adıyla birleÅŸti. BirleÅŸme uzun sürmeyip, 1961′de ayrıldı. Baas Partisi, dışta Pan-Arap, içte sosyalizm propagandasıyla Suriye’de güçlenip, 1963′te ülkenin tek kanuni partisi hüviyetini kazandı.
Baas Partisi, Suriye’de dikta rejimi kurup, ülkeye eski Lazkiye bölgesindeki Nasturi aÅŸireti idareye hakim oldu. 1967 Arap-Ä°srail savaşında Golan Tepelerini Ä°srail iÅŸgal etti. 1973′te Mısır ile anlaşıp, Ä°srail’e kuzeyden saldırmışsa da baÅŸarılı olamadı. Arap ülkelerinden ve Sovyet Rusya’dan yardım aldı. 1976′da Lübnan’ın içiÅŸlerine müdahale edip, asker gönderdi. Suriye askerleri Lübnan’da püskürtülerek, geri çekilmek zorunda kaldı. 1982′de Ä°srail’in hava taarruzlarına uÄŸradı.
Baas Partisi’nin Rusya ile yakın münasebeti, ülke içinde ve dışında çatışmaya sebep olmaktadır. Bitmek bilmeyen harp ve anarÅŸi, Osmanlı Devletinin yıkılmasından sonra manda devleti ve Sosyalist Baas Partisi diktatörlüğünde halen devam etmektedir. 1991′de Irak’ı, iÅŸgal ettiÄŸi Kuveyt topraklarından çıkarmak için baÅŸlatılan harekatta Çok Uluslu Müttefik Kuvvetlerin yanında yer aldı.
